صلیب عیسی،محل تلاقی محبت و قدوسیت خدا

علی ضرغامی

مقدمه

یکی از اساسی‌ترین و در عین حال پیچیده‌ترین آموزه‌های مسیحیت، مفهوم «عادل شمردگی» انسان نزد خداست. این موضوع، به‌ویژه در نوشته‌های رسول پولُس در رساله به رومیان، به‌گونه‌ای مطرح می‌شود که ذهن هر خواننده‌ای را به تأمل عمیق وادار می‌سازد. چگونه ممکن است خدای قدوس، عادل و بی‌گناه، انسانی گناهکار و حتی بی‌دین را عادل بشمارد؟ آیا این با عدالت الهی در تضاد نیست؟ از سوی دیگر، اگر خدا پر از محبت و فیض است، چرا مجازات گناه را ضروری می‌داند؟ این پرسش‌ها در قلب تضاد ظاهری میان عدالت و محبت الهی قرار دارند. اما آموزهٔ «عادل شمردگی به‌وسیله ایمان» که در کلام خدا و به‌ویژه در رومیان فصل سوم و چهارم تشریح شده، پاسخی الهی و ژرف به این چالش الهیاتی ارائه می‌دهد. در این نوشتار، تلاش می‌شود تا با بررسی دقیق آیات کلیدی، معنای واقعی این عدالت و سازوکار آن از منظر کتاب‌مقدس روشن گردد و نشان داده شود که چگونه در صلیب مسیح، عدالت و محبت خدا به‌کمال با یکدیگر تلاقی می‌کنند.

پولس رسول در نامه‌اش به رومیان، فصل چهارم، موضوعی بحث‌برانگیز را مطرح می‌کند که در نگاه اول ممکن است با آموزه‌های عهد عتیق در تضاد به نظر برسد. او در آیه پنجم از این فصل به این نکته اشاره می‌کند که خدا بی‌دینان را نیز، اگر ایمان بیاورند، عادل می‌شمارد. این طرح سوالی اساسی را پیش می‌کشد: چگونه خدایی که عادل و قدوس است، می‌تواند فرد بی‌دین را عادل بشمارد؟ آیا این ادعا با عدالت الهی در تضاد نیست؟ از سوی دیگر، سوالی مشابه درباره محبت خدا مطرح می‌شود: چگونه خدایی که مملو از محبت است و خواهان نجات انسان‌هاست، می‌تواند گناهان یک بی‌دین را نادیده بگیرد و او را عادل بنامد؟ در این نقطه، قدوسیت و عدالت خدا از یک سو، و محبت و رحمت او از سوی دیگر، ظاهراً در تضاد قرار می‌گیرند. اما پولس در فصل سوم نامه به رومیان راه‌حلی الهی برای این تناقض ظاهری ارائه می‌دهد. پولس تأکید می‌کند که هرچند خدا از روی محبت خود خواهان نجات همه انسان‌هاست، اما عدالت و قداست او ایجاب می‌کند که گناه بی‌مجازات نماند. از آن‌جا که تمام انسان‌ها، چه دیندار و چه بی‌دین، گناه کرده‌اند، و مجازات گناه مرگ و جدایی ابدی از خداست، هیچ انسانی قادر نیست خودش بهای گناهانش را بپردازد تا نزد خدا عادل شمرده شود.

در اینجاست که محبت خدا تجلی می‌یابد: او پسر یگانه خود، عیسی مسیح، را فرستاد تا مجازات گناهان ما را بر خود بگیرد. عیسی مسیح، به‌عنوان قربانی بی‌گناه، مرگ را به‌جای ما پذیرفت تا هر کس که به او ایمان بیاورد، عدالت او به حسابش گذاشته شود. بنابراین، کسی که به عمل نجات‌بخش مسیح ایمان دارد، به واسطه خون او، نزد خدا عادل شمرده می‌شود. در واقع، بر صلیب مسیح، عدالت و محبت خدا به یکدیگر می‌رسند. خدا از یک‌سو عدالتش را با مجازات گناه حفظ می‌کند و از سوی دیگر رحمت و محبتش را در بخشیدن انسان‌ها نشان می‌دهد. پولس در رومیان ۳:۲۴ اشاره می‌کند که این عادل شمرده شدن، نه از راه اعمال شریعت، بلکه از راه ایمان به عیسی مسیح، و بر پایه فیض رایگان خدا صورت می‌گیرد. این عدالت، عدالت خداست که از طریق مسیح برای انسان مهیا شده و انبیای عهد عتیق نیز بر آن گواهی داده‌اند. عادل شمرده شدن مفهومی است روحانی که به معنای بازسازی رابطه انسان گناهکار با خداست. این رابطه، که به‌واسطه گناه از بین رفته بود، با قرار گرفتن عدالت مسیح در حساب گناهکار، بازسازی می‌شود. این فرایند شامل رفع محکومیت، بخشش، و برقرار شدن دوباره پیوند انسان با خداست. فردی که به مسیح ایمان دارد، عدالت او را می‌پوشد؛ عدالتی که از آنِ خودش نیست، بلکه از آنِ مسیح است.

فیض خدا، پایه و اساس این عادل شمرده شدن است. او بدون آنکه انسان لیاقتش را داشته باشد، این فیض را به رایگان به او عطا می‌کند. انسان نه به واسطه تلاش یا شایستگی خود، بلکه تنها به سبب فیض و خون مسیح، پارسا شمرده می‌شود. پولس می‌فرماید: «اکنون که به خون او پارسا شده‌ایم، به‌واسطه او از غضب خدا نجات خواهیم یافت.» کتاب مقدس نیز تأیید می‌کند که بر اساس شریعت، بدون ریختن خون آمرزشی نیست (عبرانیان ۹:۲۲). عیسی مسیح در بدن خود مجازات گناه ما را پذیرفت و به این ترتیب، خدا از مجازات ما صرف‌نظر کرد. البته باید دقت داشت که خدا گناه را نادیده نگرفت، بلکه مجازات ما را بر مسیح وارد ساخت تا عدالتش حفظ شود. اصطلاح «کفاره» در الهیات مسیحی به همین معناست: پوشاندن خشم الهی به‌واسطه فدیه‌ای کامل. خدا با فرستادن پسرش هم گناه را مجازات کرد، و هم محبت خود را در آمرزش انسان نمایان ساخت. یکی از مهم‌ترین اشارات عهد جدید به کفاره، در عبرانیان ۹:۵ یافت می‌شود، جایی که «تخت رحمت» به عنوان محل کفاره توصیف شده است.

به این ترتیب، آموزه کفاره، ستون مرکزی نجات مسیحی است که نشان می‌دهد خدا در مسیح، هم عادل باقی ماند و هم عادل‌کننده گناهکارانی شد که به عیسی ایمان می‌آورند. این پیوند بین عدالت، محبت، و فیض، قلب پیام انجیل است.

منابع:

بررسی رساله های پولس به غلاطیان و رومیان: آنتونی پالما،ترجمه آرمان رشدی،انتشارات ایلام،۲۰۱۳

خداوند ما عیسی مسیح: جان والورد،ترجمه مهرداد فاتحی، انتشارات ایلام،۲۰۱۴

آموزه نجات: چارلز هورن ،ترجمه سارو خاچیکی،انتشارات ایلام،۲۰۱۳

مسیح شناسی: توماس هولد کرافت،ترجمه ریتا نیسان،انتشارات ایلام،۲۰۱۶

الهیات مسیحی: هنری تیسن،ترجمه ط. میکاییلیان،انتشارات ایلام ،۲۰۱۵