آشنایی با کتاب اعمال رسولان

علی ضرغامی

اعمال رسولان، نامی است که از قرن دوم میلادی به بعد به جلد دوم کتابی که لوقا در قرن اول در مورد منشأ و رشد کليسای اوليه نوشت، داده شده است . جلد اول این کتاب همان انجیل لوقا می باشد . این دو جلد در ابتدا با هم بصورت یک تاريخ مستقل و کامل منتشر شدند ولی در اوایل قرن دوم که چهار انجیل در یک مجموعه گردآوری شدند ، بخش اول آن یعنی انجیل لوقا، از این کتاب تاریخی جدا شد و جلد دوم آن باقی ماند تا به بیان تاریخ آغاز مسیحیت بپردازد. تقریبا در همان زمانی که اناجیل چهارگانه، در یک مجموعه گرد آوری می شدند، مجموعه رسالات پولس نیز در حال شکل گیری بود و اگر کتاب اعمال رسولان وجود نمیداشت، بین اناجیل و رسالات پولس شکاف عمیقی بوجود می آمد.

لوقا در بخش اول، یعنی در انجیل لوقا به ثبت شهادت رسولان در مورد خدمت مسیح پرداخته ، یعنی خدمت کلام ، عمل ، زحمات و پیروزی او که متشکل از طالبی بود که خود لوقا آنها را جمع آوری کرده بود . جلد دوم که همان اعمال رسولان است، ماجرا را پس از قیام مسیح، مدت زمانی حدود سی سال را در برمی گیرد. در این کتاب نحوه شکل گیری کلیسا وانتشار آن از یهودیه به انطاکیه و تا رم، بررسی میشود و با اعلام انجیل در قلب امپراتوری پایان می پذیرد .البته زمانی که او این کتاب را نوشت ،سوء ظن گسترده ای وجود داشت مبنی بر اینکه مسیحیت ، جنبشی خرابکارانه است و تهدیدی برای امپراتوری روم بشمار میرود. پایه گذار آن بوسیله یکی از حکام امپراطوری روم به اعدام محکوم شده بود و با این آغاز شوم به نظر می رسید نهضت مزبور، به هنگام گسترش خود غوغا و بی نظمی به همراه داشته باشد و لوقا در صدد رفع این مشکل نیز بود . در کتاب اعمال ، افراد مختلفی از صاحب منصبان چه یهودی و چه غیر یهودی پذیرفتند که پایه ای برای اتهاماتی که مخالفان وارد کرده اند وجود ندارد ، اما به هر حال ، لوقا رهبران یهودی را مسئول می داند . در اورشلیم این رؤسای کَهَنه بودند که عیسی را در برابر پیلاطس محاکمه کردند و یک نسل بعد ، همانها بودند که پولس را به دادگاه کشاندند و هنگامی که انجیل به استان های رومی وارد شد، بیشترین مزاحمت، با تحریک یهودیانی بود که از قبول پیام انجیل خود داری می کردند و هنگامی که همسایگان غیر یهودی آنها به مسیح ایمان می آوردند، خشمگین می شدند . بنابراین کتاب اعمال از جایی شروع می شود که اناجیل خاتمه می یابند و در واقع گزارشی است از خدمات رسولان و کار روح القدس.
کلیسا در اورشلیم پا گرفت ، استحکام یافت و به سرعت رشد کرد و سپس با جفاهای شدیدی روبرو شد که منجر به پراکنده شدن ایمانداران به مناطق مختلف گردید . در اثر این پراکندگی سامری ها و غیر یهودیان نیز پیام انجیل را شنیدند و ایمان آوردند.
در گفتارهای بعدی به چگونگی پیدایش کلیسای اولیه و انتشار انجیل توسط رسولان می پردازیم.