ایرانکده تاریخ و الهیات

🔳ورود

https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=G-GH0LHV9TVY window.dataLayer = window.dataLayer || []; function gtag(){dataLayer.push(arguments);} gtag(‹js›, new Date()); gtag(‹config›, ‹G-GH0LHV9TVY›);

نویسنده: Irankade

  • مقایسه آیین عشای ربانی در کلیساهای کاتولیک، ارتودوکس و پروتستان

    علی ضرغامی

    عشای ربانی که در زبان یونانی به آن «یخارستیا» (شکرگزاری) و در زبان لاتین به آن «Eucharistia» گفته می‌شود، یکی از مقدس‌ترین و مرکزی‌ترین آیین‌های ایمان مسیحی در سراسر جهان است. این آیین یادآور شام آخر مسیح با شاگردانش در شب پیش از مصلوب شدن است، زمانی که او نان را شکست و گفت: «این است بدن من»، و جام را بلند کرد و گفت: «این است خون من، عهد جدید». گرچه این آیین در تمام سنت‌های مسیحی برگزار می‌شود، اما معنا، شیوه اجرا، و نگرش الهیاتی به آن در سه شاخه بزرگ مسیحیت—کاتولیک، ارتودوکس، و پروتستان—با تفاوت‌های اساسی همراه است.

    (بیشتر…)

  • جدایی کلیسای کاتولیک و کلیسای ارتودوکس شرقی: ریشه‌ها، رخداد و تفاوت‌های عمیق

    علی ضرغامی

    جدایی کلیسای غربی (کاتولیک) و کلیسای شرقی (ارتودوکس) که در تاریخ کلیسا به «انشقاق بزرگ» (The Great Schism) معروف شده، یکی از تأثیرگذارترین وقایع در تاریخ مسیحیت است که نه‌تنها ساختار دینی جهان مسیحی را برای همیشه تغییر داد، بلکه آغازگر دو سنت مستقل و گاه متضاد در الهیات، عبادت، و فهم مسیحیت شد. این شکاف در سال ۱۰۵۴ میلادی رسماً اعلام شد، اما ریشه‌های آن به قرن‌ها پیش بازمی‌گردد. برای درک این جدایی، باید مجموعه‌ای از عوامل تاریخی، الهیاتی، فرهنگی، زبانی، سیاسی و فلسفی را به‌صورت درهم‌تنیده بررسی کرد.

    (بیشتر…)

  • «مار و سقوط انسان: بررسی الهیاتی و نمادشناختی»

    علی ضرغامی

    در اسطوره آفرینش در کتاب مقدس، یکی از برجسته‌ترین و بحث‌برانگیزترین عناصر، حضور ماری است که نقش اصلی را در فریب انسان ایفا می‌کند. در داستان سقوط انسان در فصل سوم از کتاب پیدایش، مار به‌عنوان موجودی زیرک‌تر از همه حیوانات دیگر توصیف می‌شود که با گفتاری وسوسه‌آمیز زن را به خوردن از میوه درخت شناخت نیک و بد ترغیب می‌کند. اما چرا در این روایت، این موجود خاص، یعنی «مار»، برای ایفای چنین نقش بنیادینی انتخاب شده است؟ آیا انتخاب آن تنها بر مبنای ظاهر خزنده‌اش بوده یا اینکه این انتخاب دارای لایه‌های نمادین، فرهنگی، الهیاتی و روحانی عمیق‌تری است؟ این مقاله به‌صورت مفصل به بررسی این پرسش می‌پردازد.

    (بیشتر…)

  • «دعای ربانی: نگاهی الهیاتی و آموزشی به الگوی کامل دعا در تعالیم مسیح»

    علی ضرغامی

    دعای ربانی، که توسط خود عیسی مسیح به شاگردانش تعلیم داده شد، یکی از ژرف‌ترین و بنیادی‌ترین آموزه‌های الهیاتی درباره دعا در تمام کتاب مقدس است. این دعا نه تنها یک متن برای تکرار در مناسک عبادی است، بلکه ساختاری الهی برای گفت‌وگوی انسان با خدا به‌شمار می‌رود. دعای ربانی در انجیل متی فصل ۶ آیات ۹ تا ۱۳ آمده و همچنین در انجیل لوقا فصل ۱۱ نیز به‌صورت مختصرتر بازتاب یافته است. اهمیت این دعا در آن است که از سوی خود مسیح داده شده و نمایانگر قلب الهیات مسیحی درباره دعا، اراده الهی، نیاز انسان و رابطه او با خدای پدر است.

    (بیشتر…)

  • دیدگاه کتاب مقدس نسبت به فال‌گیری، دعانویسی و احضار ارواح: بررسی الهیاتی و پیامدهای روحی

    علی ضرغامی

    در طول تاریخ، انسان همواره علاقه‌مند به کشف آینده و ارتباط با جهان نادیده بوده است. از جمله ابزارهایی که در فرهنگ‌های مختلف برای این منظور به کار گرفته شده، می‌توان به فال‌گیری، جادوگری، احضار ارواح، و دعانویسی اشاره کرد. این اعمال نه‌تنها در ادیان شرقی، بلکه در جوامع غربی نیز سابقه‌ای کهن دارند. اما کتاب مقدس، به‌عنوان متنی الهی و معیار ایمان و عمل در مسیحیت، چه نگاهی به این اعمال دارد؟ آیا این اقدامات صرفاً بی‌ضرر یا ناشی از کنجکاوی انسانی هستند؟ یا پیامی جدی‌تر و عمیق‌تر در پس آنها نهفته است؟

    (بیشتر…)

  • معنا و جایگاه تصاویر و مجسمه‌ها در کلیساهای کاتولیک و ارتودوکس

    علی ضرغامی

    حضور گسترده‌ی تصاویر، نقاشی‌ها، آیکون‌ها و مجسمه‌ها در کلیساهای کاتولیک و ارتودوکس یکی از جنبه‌های مهم و مشخص سنت‌های عبادی و زیبایی‌شناختی این دو شاخه‌ی اصلی مسیحیت تاریخی است که همواره مورد توجه، و گاه انتقاد، مذاهبی چون پروتستانیسم قرار گرفته است. برای درک چرایی استفاده‌ی گسترده از این اشکال تصویری در این کلیساها، لازم است نگاهی عمیق‌تر به ریشه‌های تاریخی، الهیاتی، فرهنگی و معنوی این سنت‌ها انداخته شود.

    (بیشتر…)

  • هنر سکوت و اهمیت آن در رشد روحانی ما

    علی ضرغامی

    در دنیای پرهیاهوی امروز که ذهن و قلب انسان‌ها از صداهای گوناگون، تصاویر متحرک، اخبار پی‌درپی، و فشارهای ارتباطی اشباع شده است، سکوت به‌عنوان یک فضیلت روحانی تقریباً به حاشیه رانده شده است. این در حالی است که در کتاب مقدس، سکوت نه تنها یک عمل منفعلانه نیست، بلکه بخشی ضروری از سلوک روحانی و راهی برای تجربه عمیق‌تر حضور خداوند به شمار می‌رود. سکوت در سنت کتاب‌مقدسی، تمرینی آگاهانه است برای آرام ساختن درون، برای شنیدن، و برای فروتنی در برابر عظمت الهی. این سکوت، زمینه‌ای است که در آن روح‌القدس می‌تواند عمل کند، و انسان در حضور خدا نه فقط سخن بگوید، بلکه گوش نیز فرا دهد.

    (بیشتر…)

  • عید فصح: از نجات قوم اسرائیل تا نجات جهانی در مسیح

    علی ضرغامی

    عید فِصَح یکی از مهم‌ترین جشن‌ها در تاریخ قوم اسرائیل است که نه تنها یادآور نجات آن‌ها از بردگی مصر است، بلکه به شکلی عمیق و نمادین در عهد جدید تحقق می‌یابد و به مسیح اشاره می‌کند. واژه «فصح» در عبری (פֶּסַח Pesach) به معنای «عبور کردن» یا «گذشتن» است و به شبی اشاره دارد که فرشته مرگ از خانه‌هایی که با خون بره نشانه‌گذاری شده بودند، گذشت.

    (بیشتر…)

  • آیا کعبه واقعاً توسط ابراهیم ساخته شده است؟

    بررسی تطبیقی روایت قرآن، کتاب مقدس و شواهد تاریخی

    علی ضرغامی

    مقدمه

    یکی از باورهای رایج در سنت اسلامی آن است که کعبه، خانه خدا در مکه، توسط حضرت ابراهیم و فرزندش اسماعیل بنا نهاده شده است. قرآن به‌روشنی از مشارکت این دو شخصیت در ساخت این بنای مقدس سخن می‌گوید. از سوی دیگر، در کتاب مقدس (عهد عتیق)، ابراهیم، هاجر و اسماعیل نقش مهمی در تاریخ نجات دارند، اما آیا در متون یهودی و مسیحی نیز اشاره‌ای به سفر ابراهیم یا اسماعیل به مکه شده است؟ آیا کتاب مقدس یا منابع تاریخی غیرقرآنی ساخت کعبه به‌دست ابراهیم را تأیید می‌کنند؟ این مقاله به بررسی تطبیقی این پرسش می‌پردازد تا با نگاهی منصفانه به منابع دینی و تاریخی، به میزان صحت این ادعا پی ببرد.

    (بیشتر…)

  • تفاوت دیدگاه‌های آرمینیوسی و کالوینیستی درباره نجات، فیض، کفاره و اراده انسان

    علی ضرغامی

    در الهیات مسیحی، دو دیدگاه مهم و تأثیرگذار یعنی آرمینیوسی و کالوینیستی، تفاوت‌های اساسی در باب نجات، اراده انسان، فیض الهی و کفاره دارند. هرچند هر دو سنت، ریشه در نهضت اصلاحات و ایمان به کتاب‌مقدس دارند، اما در تفسیر نحوه‌ی کار خدا در نجات انسان‌ها اختلافات عمیقی با یکدیگر دارند. در ادامه، این تفاوت‌ها به‌صورت موضوعی و مقایسه‌ای ارائه می‌شود:

    (بیشتر…)